Sinds de release van Windows 11 hebben veel gamers ervaren dat hun games soepeler draaiden op Windows 10 of zelfs Windows 7. Microsoft heeft het systeem met updates verfijnd, maar als je je pc voornamelijk gebruikt om te gamen, zul je waarschijnlijk haperingen, framedrops of een minder vloeiende ervaring merken dan je van je hardware had verwacht. Het goede nieuws is dat je, zonder al te veel moeite of een herinstallatie, verschillende instellingen kunt aanpassen om Windows 11 meer te laten focussen op prestaties en minder op cosmetische verbeteringen.
Deze handleiding biedt een overzichtelijk en gemakkelijk te begrijpen overzicht van alle opties die Windows 11 biedt, inclusief grafische stuurprogramma's en hulpprogramma's van fabrikanten, om de framesnelheid te verhogen, de latentie te verlagen en knelpunten te voorkomen. Je ontdekt ook enkele tips en trucs om de ervaring dichter bij een lichtere, meer traditionele Windows-versie te brengen, zonder dat dit ten koste gaat van de compatibiliteit met je games en werkprogramma's.
Werk Windows, stuurprogramma's en BIOS bij voordat u begint met optimaliseren.
Voordat je begint met het aanpassen van energiemodi, GPU-instellingen en andere opties, is het cruciaal dat je systeem, stuurprogramma's en BIOS up-to-date zijn . Prestatie- of geheugenproblemen in games zoals Final Fantasy XV worden vaak veroorzaakt door bugs die al zijn verholpen.
In Windows 11 open je Instellingen en ga je naar Windows Update om te controleren op updates . Als het systeem aangeeft dat alles up-to-date is, controleer dan de sectie met optionele updates. Daar vind je vaak nieuwe, niet-essentiële stuurprogramma's (vooral voor grafische kaarten of netwerkapparaten) die de stabiliteit of prestaties kunnen verbeteren.
Hardwarefabrikanten, met name NVIDIA, AMD en Intel, brengen zeer regelmatig nieuwe drivers uit , soms gelijktijdig met de lancering van grote games. Idealiter gebruik je hun officiële applicaties (GeForce Experience, AMD Software: Adrenalin Edition of Intel Arc/Graphics Command Center) om de drivers te installeren en up-to-date te houden.
Naast het installeren van stuurprogramma's, stellen deze applicaties je in staat om met één klik de grafische instellingen van elk spel te optimaliseren , waarbij resolutie, textuurkwaliteit, schaduwen, filters en verversingsfrequentie in balans worden gebracht. Als je geen tijd wilt verspillen aan het aanpassen van elke parameter of als je weinig ervaring hebt, is het meestal een goed idee om de instellingen van de games via het GPU-configuratiescherm te laten aanpassen.
Tot slot, en hoewel het misschien wat omslachtig is, is het de moeite waard om te controleren of er een BIOS-update beschikbaar is voor je moederbord of laptop. Fabrikanten (zoals ASUS met EZ Flash of vergelijkbare tools) brengen nieuwe versies uit die de compatibiliteit, prestaties en stabiliteit verbeteren, iets wat vooral merkbaar is bij recente CPU's en geheugenmodules.
Energiebeheerplannen en spelmodus in Windows 11
Een van de belangrijkste dingen om te voorkomen dat Windows 11 je computer "vertraagt", is het correct configureren van de energie-instellingen en de spelmodus . Het heeft weinig zin om een ​​goede grafische kaart en een krachtige processor te hebben als het besturingssysteem constant probeert energie te besparen.
Ga in het instellingenpaneel, onder Systeem, naar Energiebeheer en selecteer een prestatiegerichte energiemodus . Op veel computers wordt dit weergegeven als 'Maximale prestaties' of 'Beste prestaties'. Deze modus zorgt ervoor dat de CPU op een hogere frequentie blijft draaien en vermindert de downtime om energie te besparen, waardoor laadtijden worden verkort en vastlopen wordt voorkomen.
Als je een laptop gebruikt, probeer dan altijd te spelen met de voedingsadapter aangesloten . Zelfs met het beste energiebeheerplan beperken het systeem en de firmware vaak de frequenties om de batterijduur te verlengen, wat direct van invloed is op de framesnelheid en de stabiliteit.
De volgende stap is het activeren van de spelmodus in Windows 11. Deze functie, overgenomen van Windows 10, geeft prioriteit aan het spelproces en vermindert de belasting van niet-essentiële achtergrondservices en -toepassingen. Om deze te activeren, ga je naar Instellingen, vervolgens naar Gaming, dan naar Spelmodus en zorg je ervoor dat de schakelaar is ingeschakeld.
Hoewel deze optie op zich uw pc niet in een console verandert, helpt het Windows wel om meer resources aan het spel te besteden en minder aan secundaire taken . Hierdoor wordt voorkomen dat een achtergrondapplicatie CPU- of schijfruimte in beslag neemt midden in een veeleisend spel.
De GPU aanpassen: grafische voorkeuren, HAGS, VRR en synchronisatietechnologieën
Windows 11 biedt verschillende opties om te bepalen hoe de GPU wordt gebruikt. Dit is cruciaal als je zowel geïntegreerde als dedicated grafische kaarten hebt , of als je optimaal wilt profiteren van moderne technologieën voor het verminderen van latentie en het verbeteren van de vloeiendheid.
In Instellingen > Systeem > Beeldscherm > Grafische kaart kunt u de lijst met geïnstalleerde games en applicaties bekijken. Daar kunt u bij het bewerken van elke titel de GPU-voorkeur voor die game kiezen : Windows laten bepalen, energiebesparend (meestal de geïntegreerde GPU) of hoge prestaties (de dedicated grafische kaart). Voor gaming is het aan te raden om voor uw belangrijkste games altijd de optie 'hoge prestaties' te gebruiken.
In moderne systemen met twee grafische kaarten heeft Microsoft de prioriteit vanaf Windows 10 versie 2004 gewijzigd. In Windows 11 kunnen de GPU-instellingen in Windows voorrang krijgen boven de instellingen in het NVIDIA- of AMD-configuratiescherm . Het is daarom raadzaam om beide te controleren en op elkaar af te stemmen: selecteer de dedicated grafische kaart in Windows én in het configuratiescherm van de fabrikant.
In datzelfde gedeelte voor grafische instellingen vind je de optie Hardware-Accelerated GPU Scheduling (HAGS) . Deze functie ontlast de GPU van een deel van het beheer van het videogeheugen, waardoor de latentie wordt verminderd en de prestaties in bepaalde games verbeteren.
Als je een moderne grafische kaart hebt, vooral een uit de NVIDIA RTX 40- of RTX 50-serie, is het inschakelen van HAGS bijna altijd noodzakelijk. Hiermee kun je namelijk functies zoals framegeneratie inschakelen en de input lag aanzienlijk verminderen. Op systemen met oudere hardware of minder geoptimaliseerde drivers kan het echter haperingen of onverwachte crashes veroorzaken. Het is daarom de moeite waard om het eerst met je favoriete games te testen en te bepalen of het voor jou de moeite waard is.
In hetzelfde gedeelte met geavanceerde grafische instellingen kunt u Variable Refresh Rate (VRR) inschakelen . Dit synchroniseert de vernieuwingsfrequentie van de monitor met de FPS die door de GPU wordt gegenereerd, waardoor artefacten zoals screen tearing worden verminderd. Als uw beeldscherm technologieën zoals NVIDIA G-SYNC, AMD FreeSync of VESA Adaptive-Sync ondersteunt, kunt u deze ook inschakelen via het GPU-configuratiescherm voor een nog vloeiendere synchronisatie.
HDR, automatische superresolutie en optimalisatie voor games in venstermodus.
Windows 11 bevat diverse functies die zijn ontworpen om de visuele ervaring van games te verbeteren, zonder dat ontwikkelaars ze standaard hoeven te integreren. Sommige van deze functies kunnen, mits effectief gebruikt, de waargenomen vloeiendheid en beeldkwaliteit verbeteren.
Als je een compatibele monitor hebt, ga dan naar Instellingen > Systeem > Beeldscherm > HDR en schakel Automatische HDR in . Deze technologie vergroot het dynamisch bereik van SDR-games voor een beter contrast en levendigere kleuren, zonder dat er wijzigingen in het originele spel nodig zijn. Het heeft doorgaans geen merkbaar effect op de prestaties.
Een andere recente functie is Auto SR (Auto Super Resolution) , die kunstmatige intelligentie gebruikt om de resolutie en framesnelheid in compatibele games te verbeteren. Momenteel is het beperkt tot Copilot+-systemen en een specifieke lijst met titels, dus het is geen wondermiddel, maar als je pc aan de vereisten voldoet, is het de moeite waard om het in te schakelen via Instellingen > Systeem > Grafische instellingen.
Tot slot bevat Windows 11 de optie ' Optimalisatie voor gamen in venstermodus' . Traditioneel presteerden games die uitsluitend in volledig scherm werden uitgevoerd beter dan games die in een venster of zonder rand werden uitgevoerd, vanwege de werking van de Desktop Window Manager (DWM). Met deze functie kunnen games in venstermodus een deel van die laag omzeilen en zich meer gedragen als games die uitsluitend in volledig scherm worden uitgevoerd.
Als je het spel normaal gesproken in de modus zonder rand speelt (bijvoorbeeld om snel naar andere applicaties over te schakelen), ga dan naar Instellingen > Systeem > Grafische instellingen en schakel de optimalisaties voor gamen in venstermodus in om de latentie te verminderen en de FPS in deze modi te verbeteren.
Schakel beveiligingsfuncties uit die de prestaties negatief beïnvloeden (VBS, geheugenintegriteit en virtualisatie).
Windows 11 wordt standaard geleverd met een aantal beveiligingsfuncties die gebruikmaken van virtualisatie, zoals Virtualization-based Security (VBS) en geheugenintegriteit. Deze zijn erg nuttig voor bedrijfsomgevingen of systemen waar beveiliging cruciaal is, maar ze hebben een merkbare impact op de prestaties, met name bij games.
Als je je pc voornamelijk gebruikt om te gamen en er geen gevoelige werkgegevens op staan, kun je overwegen deze functies uit te schakelen om de framesnelheid te verbeteren . Houd er echter rekening mee dat je hiermee een beveiligingslaag wegneemt, dus wees extra voorzichtig met wat je installeert.
Om de geheugenintegriteit te controleren en uit te schakelen, ga je naar Instellingen, vervolgens naar Privacy en beveiliging, dan naar Windows-beveiliging en tot slot naar Apparaatbeveiliging. Daar zie je het gedeelte Kernelisolatie, waar je de optie Geheugenintegriteit kunt uitschakelen . Windows vraagt ​​je om de computer opnieuw op te starten om de wijziging toe te passen.
Daarnaast kunt u het virtuele machineplatform uitschakelen via Instellingen > Systeem > Optionele functies > Meer Windows-functies door het vinkje bij 'Virtueel machineplatform' te verwijderen . Hierdoor komen resources vrij die anders gereserveerd zouden zijn voor virtualisatie, wat niet iedereen nodig heeft.
Deze aanpassingen kunnen de framesnelheid (FPS) en de stabiliteit in bepaalde Windows 11-games merkbaar verbeteren, vooral op computers waarvan de processor al wat ondermaats is.
Ruim het opstartproces op, sluit achtergrondprogramma's af en verminder onnodige software.
Een van de grootste problemen met Windows 11 is dat het vol zit met vooraf geïnstalleerde applicaties, services en geïntegreerde reclame . Dit alles verbruikt systeembronnen, start automatisch op bij het opstarten van het systeem en blijft, zelfs als je het niet ziet, op de achtergrond actief terwijl je games speelt.
Een eenvoudige eerste stap is om te controleren welke programma's automatisch opstarten . Open Taakbeheer (Ctrl + Shift + Esc), ga naar het tabblad 'Opstartprogramma's' en schakel alles uit wat niet essentieel is. Hoe minder programma's er met Windows opstarten, hoe meer RAM en processorkracht je overhoudt voor je games.
Voordat je aan een lange gamesessie begint, is het verstandig om handmatig alle openstaande applicaties te sluiten die je niet gebruikt: browsers met veel tabbladen, videobewerkingsprogramma's, berichtenapps, enzovoort. Je kunt ook vastgelopen processen die veel systeembronnen verbruiken beëindigen via het tabblad Processen in Taakbeheer.
Als je nog een stap verder wilt gaan, zijn er gespecialiseerde tools, zoals hulpprogramma's van derden, waarmee je ongewenste software kunt verwijderen, overbodige services kunt uitschakelen en je installatie kunt opschonen . Het is echter raadzaam om deze tools te gebruiken met de kennis die je hebt of door betrouwbare handleidingen te volgen, zodat je geen functies uitschakelt die je later misschien nodig hebt.
Het resultaat van het 'afslanken' van Windows 11 is meestal merkbaar, zowel bij het opstarten van het systeem als bij het spelen van veeleisende games. Elk extra proces kan immers het verschil maken tussen een soepele ervaring en een ervaring die wordt geplaagd door haperingen.
Configureer games en resolutie om een ​​balans te vinden tussen beeldkwaliteit en framesnelheid (FPS).
Hoewel het optimaliseren van Windows 11 helpt, hangt een aanzienlijk deel van de prestaties af van hoe je games zijn geconfigureerd. Niet alle titels detecteren de hardware correct en veel games passen instellingen toe die te veeleisend zijn voor je CPU of GPU.
Het eerste wat je moet doen, is de officiële website van elk spel raadplegen om de minimale en aanbevolen systeemvereisten te bekijken . Als je computer maar net aan de minimale vereisten voldoet, moet je de grafische instellingen drastisch verlagen; als hij wel aan de aanbevolen vereisten voldoet, zijn kleine aanpassingen aan bepaalde effecten wellicht voldoende.
In vrijwel elk spel zijn er verschillende belangrijke instellingen die de framesnelheid (FPS) aanzienlijk beïnvloeden: schermresolutie, tekenafstand, schaduwen, textuurkwaliteit en anti-aliasingfilters (MSAA, FXAA, TXAA, enz.). Het verlagen van de resolutie is de aanpassing die de meeste prestatiewinst oplevert, hoewel dit ten koste gaat van de scherpte. Het aanpassen van de schaduw- en reflectiekwaliteit zorgt meestal ook voor een goede verbetering met een relatief kleine visuele impact.
Verticale synchronisatie (VSync) voorkomt screen tearing door de framesnelheid (FPS) te beperken tot de verversingsfrequentie van het scherm, maar kan ook input lag veroorzaken en de maximale framesnelheid beperken . Als je monitor G-SYNC, FreeSync of Adaptive-Sync ondersteunt, is het meestal het beste om die technologieën te gebruiken en traditionele VSync in de game uit te schakelen.
Als je merkt dat je FPS niet toeneemt, zelfs niet met extra GPU-capaciteit, dan kan het zijn dat je te maken hebt met een CPU-bottleneck . In zulke gevallen kan het verlagen van instellingen die de processor zwaar belasten (zoals geavanceerde fysica, objectdichtheid of complexe AI-berekeningen) effectiever zijn dan simpelweg de grafische kwaliteit te verlagen.
Installeer games op de SSD en optimaliseer de schijven.
Opslag heeft ook een aanzienlijke invloed op de game-ervaring. Een SSD is qua laadtijden en gegevenstoegang veel beter dan een mechanische harde schijf , wat resulteert in snellere laadschermen en minder haperingen wanneer de game veel schijfbronnen moet lezen.
Als je computer meer dan één SSD heeft, is het aan te raden je games op een andere SSD te installeren dan degene die door Windows 11 wordt gebruikt. Op die manier concurreren het besturingssysteem en de games niet zo direct om toegang tot dezelfde schijf, waardoor vastlopers bij veel lees-/schrijfactiviteit worden verminderd.
Als je je games nog steeds op een traditionele harde schijf (HDD) hebt staan, kun je de Windows-functie "Schijf optimaliseren en defragmenteren" gebruiken om de sequentiële leessnelheid iets te verbeteren. Deze functie is echter niet ontworpen voor SSD's en overmatig gebruik ervan kan zelfs de levensduur ervan verkorten. Beperk defragmentatie daarom tot mechanische schijven.
Om toegang te krijgen, opent u Verkenner, gaat u naar Deze pc, klikt u met de rechtermuisknop op de schijf met de spellen, selecteert u Eigenschappen, gaat u naar het tabblad Hulpmiddelen en klikt u op Optimaliseren. Selecteer vervolgens de betreffende schijf en klik op Optimaliseren om Windows de gegevens op de harde schijf opnieuw te laten ordenen.
Gebruik de tools van de fabrikant: Armory Crate, prestatieprofielen en geheugenbeheer.
Als je pc een gaminglaptop of -desktop is van een merk als ASUS, is de kans groot dat deze een speciaal gamingcontrolecentrum bevat , zoals Armory Crate in de ROG- en TUF-serie. Met deze hulpprogramma's kun je de prestaties, ventilatoren, GPU-vermogen en beeldschermprofielen aanpassen zonder dat je door alle Windows-opties afzonderlijk hoeft te navigeren.
In Armory Crate kun je bijvoorbeeld kiezen uit verschillende vooraf geconfigureerde prestatiemodi : stil, prestatie, turbo, handmatig, enzovoort. Voor gaming is het aan te raden de turbomodus te gebruiken wanneer de voedingsadapter is aangesloten, omdat deze de CPU en GPU prioriteit geeft, waardoor ze hoge frequenties kunnen behouden ten koste van meer geluid en een hogere temperatuur.
In hetzelfde paneel vind je ook een sectie om geheugen vrij te maken . Je ziet een lijst met toepassingen die momenteel RAM-geheugen gebruiken, met de mogelijkheid om de toepassingen te selecteren die je niet nodig hebt en op 'Vrijmaken' te klikken om processen te sluiten en meer geheugen beschikbaar te maken voor het spel.
De energiebesparende module van de GPU stelt je in staat om de GPU Ultimate-modus of een vergelijkbare modus te selecteren . Deze modus dwingt het gebruik van de dedicated grafische kaart af en schakelt de geïntegreerde grafische kaart zoveel mogelijk uit. Dit is vooral handig bij hybride laptops, waar het systeem dynamisch tussen GPU's kan schakelen en korte vastlopers kan veroorzaken.
Tot slot bevatten deze softwarepakketten vaak tools zoals GameVisual , die verschillende kleur- en gammaprofielen voor het scherm bieden (FPS, Racing, Cinema, Eye Care, enz.), waarmee het beeld wordt aangepast aan het type spel. Ze hebben geen invloed op de framesnelheid (FPS), maar kunnen de zichtbaarheid in donkere scènes verbeteren of de belasting van de ogen tijdens lange gamesessies verminderen.
Wees voorzichtig met temperaturen: afkoeling en oververhitting.
Hoe goed je alles ook optimaliseert, als je systeem oververhit raakt, zal de hardware zelf de prestaties verlagen om schade te voorkomen. CPU's en GPU's verlagen hun frequentie wanneer ze bepaalde drempels overschrijden, wat leidt tot een daling van de framesnelheid, haperingen en een gevoel van "interne vertraging ".
Het is raadzaam om de temperaturen van de CPU en GPU te controleren met behulp van gespecialiseerde tools of zelfs de applicaties van de fabrikant zelf, om te zien hoe hoog ze oplopen tijdens het gamen. Als ze zorgwekkende waarden bereiken, is het tijd om de koeling of ventilatie van het systeem te verbeteren.
Voor laptops betekent dit dat de ventilatieopeningen stofvrij moeten worden gehouden, dat de turboventilatorstand moet worden ingeschakeld tijdens het gamen en dat de computer, indien mogelijk, op een koelmat of een oppervlak moet worden geplaatst dat de luchtinlaten niet blokkeert . Voor desktops helpt het aanzienlijk om de luchtstroom in de behuizing te controleren, waar nodig extra ventilatoren toe te voegen en de koelplaten en filters schoon te houden.
Fabrikanten leveren doorgaans handleidingen voor het oplossen van problemen met oververhitting en ventilatoren, inclusief modelspecifieke tips. Het volgen van deze richtlijnen kan het verschil maken tussen een computer die lange gamesessies op maximale instellingen aankan en een computer die na tien minuten vastloopt.
Netwerk en randapparatuur: latentie, verbindingen en het gevoel van "klassieke Windows".
Als je online gamet, is je netwerkverbinding net zo belangrijk als de rekenkracht van je computer. Sluit je pc waar mogelijk rechtstreeks aan op je router met een Ethernetkabel . Wi-Fi-netwerken zijn gevoelig voor storingen, muren en overbelasting van het netwerk, wat kan leiden tot een hogere latentie en af ​​en toe verbindingsproblemen.
Als een directe kabelverbinding niet mogelijk is, is een tussenoplossing het gebruik van PLC-adapters die het signaal via uw elektrische bedrading doorgeven . Ze zijn niet perfect, maar bieden over het algemeen een veel betere stabiliteit dan een zwakke wifi-verbinding.
Wat randapparatuur betreft, hoewel er tegenwoordig zeer snelle draadloze muizen en toetsenborden verkrijgbaar zijn , is de gemakkelijkste manier om latentie te minimaliseren het gebruik van bedrade apparaten, vooral als je competitieve games of shooters speelt waarbij elke milliseconde telt.
Als je het lichtere gevoel van "klassiek Windows" mist, kun je kleine esthetische en gedragsmatige aanpassingen doen die het systeem niet te veel belasten: verminder animaties en geavanceerde visuele effecten in het prestatiepaneel , configureer het startmenu en de taakbalk om ze subtieler te maken, of gebruik alternatieve bureaubladorganizers die niet bijzonder veel systeembronnen verbruiken.
Vermijd idealiter oplossingen die te agressief in het systeem integreren en de neiging hebben om vast te lopen of buitensporig veel systeembronnen te verbruiken . Richt je in plaats daarvan op native Windows-instellingen en lichtgewicht tools die één enkele functie uitvoeren zonder de rest van het systeem te verstoren.
Als al het bovenstaande rustig en ordelijk wordt toegepast, kan Windows 11 van een "zwaar en grillig" systeem veranderen in een redelijk stabiele omgeving voor gaming, waarbij de verbeteringen merkbaar zijn in zowel de vloeiendheid van de FPS als in de vermindering van haperingen, laadtijden en geheugenproblemen bij veeleisende games, terwijl een comfortabel bureaublad behouden blijft voor werk wanneer het tijd is om serieus aan de slag te gaan.
